Wat gebeurt in operatiekamers lijkt op machtsstrijd mensapen

Primatoloog Frans de Waal heeft de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar het sociale verkeer in operatiekamers in drie Amerikaanse academische ziekenhuizen. Tot nu toe werd een dergelijk onderzoek uitgevoerd met vragenlijsten. De onderzoekers van Frans de Waal waren echter aanwezig in de operatie kamer en legden de sociale interacties die ze observeerden vast.

In meer dan een derde van de operaties kwamen conflicten voor. Deze waren meestal mild van aard. In twee procent van de operaties kwam een ernstig conflict voor met woede-uitbarstingen of zelfs het gooien van instrumenten. Uit het onderzoek blijkt dat dergelijke situaties schadelijk kunnen zijn voor zowel patiënt als personeel.

Het gedrag van het medisch team dat de onderzoekers hebben waargenomen toont overeenkomsten met het competitieve gedrag in groepen primaten. In primaten groepen handhaven de alfamannen hun status ten opzichte van de andere mannen. Ook de alfa vrouwen richten zich vooral op de andere vrouwen. Deze gerichtheid op de eigen sekse was ook terug te vinden in de operatiekamers. Het aantal conflicten in de OK blijkt samen te hangen met de samenstelling van het operatie team. In gemengde teams werd significant vaker samengewerkt en waren er minder conflicten.

Elkerlijk begeleidt teams in verschillende organisaties. De resultaten die door de onderzoekers van Frans de Waal zijn gevonden zijn zeer herkenbaar. Mensen zijn zeer sociaal. Onderdeel uit maken van een groep leidt tot interacties die gaan over de hiërarchie. De plaats in de hiërarchie van de groep is namelijk erg belangrijk voor ons allemaal.

In organisaties is de hiërarchie voor een belangrijk deel vast gelegd in functies, maar dit voorkomt niet dat er conflicten kunnen ontstaan. Het voorkomen van deze conflicten is daarbij niet zo interessant. Belangrijk is hoe met deze conflicten wordt omgegaan. In dat opzicht komen de onderzoekers met een belangrijke conclusie die niet alleen geldt voor operatiekamers. In gemende teams wordt veel meer samengewerkt en komen veel minder conflicten voor.

Vandaag wordt de studie gepubliceerd in het vakblad PNAS, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. Het artikel kost $10.

Labels:conflict, Elkerlijk, Frans de Waal, hiërarchie, OK, operatiekamer, organisaties, team